Ġeografija u Storja

Is-Siġġiewi, Città Ferdinand, jew Siggieui, huwa raħal li jinsab fuq plateau fil-parti tal-Lbiċ ta’ Malta, ftit kilometri ‘l bogħod mill-Imdina, il-belt kapitali antika ta’ Malta, u 10 kilometri bogħod mill-Belt Valletta, il-kapitali kontemporanja. Hija d-dar ta’ 7903 abitant (Novembru 2005) li, sa diversi deċennji ilu, kienu jaħdmu l-aktar fl-għelieqi li jdawru r-raħal. It-tifsira tal-kelma “Siġġiewi” hija inċerta. Xi wħud jgħidu li l-post kien imsemmi wara s-Sageyo’s, familja għanja li kellha proprjetà kbar fiż-żona. Oħrajn jargumentaw li l-għeruq Semitiċi tal-kelma jfissru ‘prosperu’ jew ‘kalm’. Il-motto tas-Siġġiewi huwa “Labore et Virtute” (Xogħol u Virtu). Fil-formazzjoni demografika u topografika tiegħu, is-Siġġiewi mexa fuq mudell komuni għal rħula oħra f’Malta. Qabel il-wasla tal-Ordni ta’ San Ġwann fl-1530, fl-inħawi kien hemm irħula oħra b’saħħitha. Ftit ftit Ħal Xluq, Ħal Kbir, Ħal Niklusi u Ħal Qdieri ġew assorbiti fis-Siġġiewi u llum, il-kappelli imwarrbin tagħhom biss ifakkruna fl-eżistenza tagħhom ta’ qabel.


Is-Siġġiewi kien diġà stabbilit fis-seklu 14. Fit-30 ta’ Diċembru, 1797, wara talba formali minn Dun Salvatore Curso, f’isem il-parruċċani tiegħu, il-Gran Mastru Ferdinand Von Hompesch waqqaf ir-raħal bħala belt sejjaħlu wara ismu, “Città Ferdinand”.

Il-fdalijiet tal-knisja parrokkjali ta’ qabel, iddedikata lil San Nikola ta’ Bari għadhom jidhru sal-lum. Dan l-aħħar saru xogħlijiet kbar ta’ restawr u rkupraw il-glorja antika tagħha. Il-knisja parrokkjali barokka imponenti, iddedikata lill-istess qaddis, inbniet mir-raħħala ħabrieka li ġabru l-fondi meħtieġa bejn is-snin 1676–1693. Ġiet iddisinjata mill-perit famuż Malti, Lorenzo Gafà iżda għaddiet minn xi tibdil matul is-snin. Il-portiku u n-navi ġew miżjuda mill-Professur Nicola Żammit fl-aħħar nofs tas-seklu 19.


Il-pittura titulari fil-knisja hija tal-artist rinomat Mattia Preti. ‘Il calabrese’, li kien responsabbli wkoll mill-pittura fuq il-kaxxa-forti tal-Kon-Katidral ta’ San Ġwann fil-Belt Valletta. L-istatwa tal-injam li tinġarr bi kburi fil-purċissjoni fil-festa tal-belt (l-aħħar Ħadd ta’ Ġunju) ġiet skulturata minn Pietro Felici fl-1736. Erba’ snin qabel, fl-1732, l-istess skultur kien ipproduċa l-istatwa tal-ġebel mill-isbaħ li għadha wieqfa fl- ċentru tal-kwadru spazjuż. Fuq il-pedestall tagħha hemm talba sabiħa bil-Latin li titlob lill-qaddis biex ibierek l-għelieqi li l-fidili jaħdmu bil-għaqal.

It-tifsira tal-kelma “Siġġiewi” hija inċerta. Xi wħud jgħidu li l-post issemma għal Sageyo, familja għanja li kellha wirt kbir fiż-żona. Oħrajn jargumentaw li l-għeruq Semitiċi tal-kelma jfissru “għanja” jew “kalma”. Il-motto ta’ Siġġiewi huwa “Labore et Virtute” (xogħol u saħħa). Fil-formazzjoni demografika u topografika tagħha, Siġġiewi segwiet mudell komuni għal irħula oħra f’ Malta. Qabel il-wasla tal-ordni ta’ San Ġwann fl-1530, kien hemm imrietel eċċitanti oħra fiż-żona. Ftit li xejn Ħal Xluq, Ħal Kbir, Ħal Niklusi u Ħal Qdieri ġew assorbiti fil-Siġġiewi u llum, huma biss iċ-ċapelli maqlugħa tagħhom li jfakkruna bl-eżistenza preċedenti tagħhom.